اين كول و آن كول: به كبوتراني كه در موقع پرواز از حدود لانه خارج و به راست وچپ وشمال و جنوب متمايل مي شوند مي گويند به اين كول و آن كول مي رود.

بوم دار: به كساني گفته مي شود كه در استخدام پرورش دهنده بوده و نگهداري و نظافت كبوتران و لانه آن ها و نيز هرچه كه مربوط به كار پرندگان است را به عهده دارند.

بازي دار: به كبوتراني گفته مي شود كه در آسمان به نمايش مي پردازند و معلق مي زنند- وپرواز خود را زيباتر مي كنند(بازي دار مي گويند).

باخت كردن: به كبوتراني كه لانه خود راترك كرده و قادر به بازگشت نباشند و به لانه اي غير از لانه خود پا بگذارند مي گويند باخت كرده است.

بريدن: به كبوتري اطلاق مي شود كه در هنگام پرواز با اشكال مواجه شده ونتوانند توقعات صاحبش را برآورده نموده و حدنصاب لازم را را به دست بياورد و زودتر از ساعت متعارف به لانه بازگردد و نيز نتواند خود را كنترل نمايد مي گويند بريده است.

بازي كردن: به كبوتراني كه در هوا معلق مي زند و نمايش مي دهند مي گويند بازي مي كند.

به آفت خوردن: به كبوتري كه بلايي غير متعارف دچار شده ونتواند به لانه بازگردد مي گويند- به آفت خورده است.

بالا ماندن: كبوتري كه در اثر زيادي پرواز يا بي موقع پروازدادن آن تا شب نتواند خود را به لانه برساند  و تا تاريكي شب در هوا بماند مي گويند بالا مانده است.

برفي شدن: به كبوتري كه سفيدي برف همه جا را پوشانده چشمانش را بزند و قادر به تشخيص نباشد و نتواند به لانه بازگردد مي گويند برفي شده است.

توبند افتادن: به كبوتراني كه از زيادي بازي كردن و معلق زدن ديگر قادر به پرواز نباشند و در اثر اين واقعه بر هر بامي پا مي گذارند مي گويند بند شده است و تو بند افتاده.

پس آمدن: به كبوتري گفته مي شود كه پس از چند مدت به لانه خود بازگردد مي گويند پس آمده است و اين كبوتر بسيار مورد توجه پرورش دهندگان است.

پشت دري: به كبوتراني گفته مي شود كه پرواز چنداني نداشته و از خود هنري نشان نمي دهند و به اصطلاح  نامرغوبند و فقط براي جلدكردن انواع ديگر از آن ها استفاده مي شوند مي گويند پشت دري. اين كبوتران اغلب در بيرون از لانه و پشت در قفس  روزشان را به شب مي رسانند.

پربستن: به كبوتراني كه هنوز لانه را به درستي نمي شناسند و نبايستي پرواز كنند وپرهايشان را به وسيله نخ مي بندند به اين عمل پربستن مي گويند.

تولك كردن: در موقعي از سال مانند آخر تابستان و يا پس از فصل جوجه گيري كبوتران شروع به ريختن پرهاي كهنه كرده و پرهاي كهنه كرده و پرهاي نو را جايگزين آن پرها مي كنند در اين موقع مي گويند كبوتر تولك كرده است.

تن كردن: وقتي كبوتران را با يكديگر جفت مي كنند مي گويند تن كرده ايم.

تنگ بام: به كبوتراني كه نزديك بام پرواز پرواز مي كنند مي گويند تنگ بام آمده اند.

تيپ: به دسته اي از كبوتران كه با يكديگر در پروازند تيپ گفته مي شود.

تيپ باز: به پرورش دهندگاني كه نقش را پرورش مي دهند و به صورت دسته جمعي كبوتران را به پرواز درمي آورند تيپ باز مي گويند.

جلد كردن: وقتي پرورش دهنده اي كبوتري را به لانه عادت داده و پرنده پس ازپرواز به لانه بازگردد به اين روش جلدكردن مي گويند.

چشم تابه تا: به كبوتراني كه چشماني دو رنگ دارند يعني هر كدام از چشمانشان يك رنگ است چشم تا به تا گويند.

چشم چغز: به كبوتراني گفته مي شود كه چشماني بين زرد و قرمز داشته باشند.

چشم خروسي: به كبوتراني گفته مي شود كه چشماني به رنگ چشم خروس و قرمزرنگ دارند اطلاق مي شود.

حمال: به كبوتراني كه براي ازدياد نسلي بهتر از آن ها استفاده شده و به جاي جفت اصلي بر روي تخم ها خوابيده و جوجه ها را بزرگ مي نمايد مي گويند حمال.

حريف: به كسي كه در مقابل پرورش دهنده ديگري قرار گرفته و كبوتران طرف مقابل را صيد نموده و به او پس نمي دهد حريف گويند.

خوش سو: به كبوتراني كه بسيار زود به لانه عادت نموده و لانه را سريعا شناسايي مي نمايد- خوش سو مي گويند.

دم كل: به كبوتري كه دم آن كنده شده و بي دم است دم كل گويند.

دان گيري: يكي از مراحل پرواز كبوترها تحت رژيم قراردادن آنهاست به اين رژيم كه مقدار معيني دانه را در روز به آن ها مي رساند دان گيري گويند.

داور: به معتمدي وارد به كار پرورش و مسابقه كه طرفين براي مسابقه در نظر مي گيرند- و حرف او را كاملا قبول دارند داور مي گويند.

دم فاق: به دم كبوتري گفته مي شود كه يك يا دو عدد از پرهاي دمش دو شاخه باشد.

رم كردن: وقتي كبوتري بر اثر ديدن حيوان شكارچي اي مانند عقاب و يا صداي بلند ناهنجاري به پرواز درآمده و بي اختيار به پرواز درآمده و بي اختيار به اين طرف و آن طرف بپرد مي گويند رم كرده است.

سئله: محل فروش كبوتر و وسايل مربوط به نگهداري آن.

سئله دار: شخصي كه مغازه كبوترفروشي و پرندگان زينتي دارد.

ساخته شدن: وقتي كبوتر توسط پرورش دهنده به آمادگي جسمي مي رسد مي گويند ساخته شده است.

سردادن: وقتي پرورش دهنده كبوتران خود را پرواز مي دهد مي گويند سرداده است.

سرپر: به كبوتراني كه پس از كشيدن پرهايش و رشد مجدد آن قبل از رسيدن كامل پرها به اندازه اي كه بتوانند پرواز كنند مي گويند سرپر شده است.

فروبازي: وقتي كبوتري در آسمان نمايش مي دهد مي گويند فروبازي مي كند.

قلم كردن: كبوتراني كه شاه پرهاي آن ها را بچينند مي گويند قلم شده اند.

قل و واقل: به جوجه كبوتراني كه از سر شادابي حركاتي نمايشي در آسمان انجام مي دهند- مي گويند قل و واقل مي كنند.

قيچي: به كبوتراني گفته مي شود كه پرهايشان را چيده باشند.

قرص بازي كردن: وقتي كبوتر نمايش هوايي خود را به طور كامل انجام دهد مي گويند قرص بازي مي كند.

غريب: به كبوتراني كه به طور اتفاقي به لانه خودي وارد مي شوند غريب مي گويند.

غلط انداز: پرهايي كه دور از چشم پرورش دهنده در بال هاي كبوتران رشد كرده باشد و موجب شود پرنده بي اختيار به پرواز درآيد مي گويند غلط انداز كرده است.

كلنگي: به كبوتراني نر و ماده مي گويند كه نزديك به تخم گذاري هستند و در همه جا درپي هم حركت و يا پرواز مي كنند و بيشتر هم نر به دنبال ماده است به اين عملشان كلنگي مي گويند.

كرهم: به جوجه هاي يك كلك كه شبيه و هم سن و سال هم هستند كرهم گويند.

كنار در كردن: هر كبوتري كه به سن بلوغ كامل رسيده و بري ازدياد نسل آماده شده باشد پد دهم كه بلندترين شاه پر بالش است را نيز مي اندازد و بدين ترتيب بلوغ كامل حاصل شده كه در اصطلاح به اين گونه پرنده ها مي گويند كنار در كرده است.

كل: به دسته اي از كبوتران كه به صورت فشرده در آسمان پرواز نمايند كل گويند.

كبك كردن: كبوتراني كه مي خواهند براي مسابقه آماده كنند در ايام بهار پرهاي بهار بال و دمشان را به يكباره مي كشند و به كبوتري كه نه دم دارد و نه بال كبك مي گويند و كسي كه اين عمل را انجام مي دهد مي گويند كبك كرده ام.

كت گرفته: كبوتري كه در اثر بيماري و يا پرواز يك يا هر دو بالش گرفته و خشك شده و ديگر قادر به پرواز نباشند مي گويند كه كت گرفته شده است.

مايه: به كبوتراني كه براي جفت گيري و ازدياد نسل در نظر گرفته مي شوند و پس انداز سال ها مرارت و زحمت هستند مايه مي گويند.

مايه گير: به كبوتراني كه ارتفاع بسيار زياد را تجربه و پرواز مي كنند و به بالا مي روند- مي گويند مايه گير شده است.

مفت باز: به پرورش دهنده اي مي گويند كه پرندگان خود را قبل از جلدكردن كامل به پرواز درآورده و كبوتران مبتدي و بدون شناخت لانه خود را گم كنند.

مفلق: به كبوتراني كه بين سنين جوجگي و بزرگ ساليند مفلق مي گويند.

ميان تو: به كبوتراني كه در ارتفاع متوسط پرواز مي كنند مي گويند ميان تو رفته اند.

ميان تو سنگين: به كبوتراني كه در آسمان به علت ارتفاع زياد سوسو مي زنند مي گويند به ميان تو سنگين رفته اند.

ناجلد: به كبوتري گفته مي شود كه هنوز لانه خود را به درستي نمي شناسد.

نشان كردن: كبوتران پروازي را هنگام پرواز براي شناسايي بيشتر در آسمان و يا زمين علامت گذاري مي كنند و به اين عمل مي گويند نشان كرده اند.

ناحريف: به پرورش دهندگاني مي گويند كه هرگاه كبوترانشان بر بام يكديگر بنشيند براي يكديگر هديه مي برند ناحريف مي گويند.

نما پريدن: به كبوتراني كه در جلوي چشمان پرورش دهنده بپري و پرواز نمايد مگويند نما مي پرد.

ني بندي: به چوب هايي كه در قفس نصب مي شود تا كبوتران بتوانند به راحتي بر روي آن ها نشسته و استراحت نمايند ني بندي مي گويند.

وشويي: به كبوتري كه هيچ گونه محل و مسكني نداشته و زندگي را باري به هر جهت مي گذراند و نيز در حد بسيار پاييني از مرغوبيت است مي گويند وشويي.

واريز كردن: كبوتران بعد از يك دوره پروازي به طرف پايين سرازير مي شوند كه تعدادي از آن ها بر بام خود نشسته و تعدادي ديكر مجددا به جاي اول خود كه همانا بالاترين قسمت آسمان است باز مي گردند كه پايين آمدن ناگهاني كبوتران را واريز كردن مي گويند.

هرش: هرش به مناي دفعه است و در اصطلاح كبوترداران هر بار كه كبوتران به پرواز درآيند مي گويند يك هرش پريده اند.

توليدمثل كبوتر

كبوتر نر قبل از تخمگذاري كبوتر ماده خس و خاشاك را جمع آوري و با آنها لانه مي سازد و پس از تخمگذاري در خوابيدن بر روي تخم با كبوتر ماده مشاركت مي نمايد.

در طي مدتي كه كبوتر ماده بر روي تخم مي خوابد كبوتر نر در كنارش مي ماند و از جفت خويش حمايت مي كند. در هنگام درآمدن جوجه ها از تخم كبوتر نر اقدام به جمع آوري و ذخيره دانه در چينه دان خود مي كند و در بازگشت به لانه آن را به كبوتر ماده مي دهد تا به مصرف تغذيه جوجه ها برساند. مدت خوابيدن كبوتر ماده روي تخم 18 روز است. پس از آن جوجه ها با شكستن پوسته تخم به تدريج خارج مي شوند بهتر است كه در اين مرحله تخم ها دستكاري نشوند زيرا شكستن پوسته تخم با دست ممكن است موجب آسيب ديدگي جوجه ها شود. جوجه در هنگام خروج از تخم كرك هاي زرد ريزي دارد كه تا هنگام رشد پرها باقي مي ماند. جوجه ها تا پيش از رويش پرها داراي گوشت لذيذ و خوشمزه هستند. اما پس از اين مرحله بدنشان لاغر مي شود و خوشمزگي گوشتشان كاهش مي يابد. 

تعداد تخم هايي كه كبوترها در طول سال مي گذارند بر حسب نوع كبوتر متفاوت است. برخي 4بار در سال تخم مي گذارند ولي اغلب 10بار در سال تخم مي گذارند. كبوتر ماده هنگامي كه به بلوغ رسيد يعني در سن 4 تا 5 ماهگي شروع به تخمگذاري مي كند و در آغاز تعداد تخم ها نامنظم و اغلب يك عدد است سپس هنگامي كه ماده به سن 10 تا 12 ماهگي رسيد در هر نوبت دو عدد تخم خواهد گذاشت.

پرريزي كبوتر

در اغلب پرندگان تعداد پرهاي هر بال ده عدد است و هر پري كه بيفتد از پشت محل ان پر جديدي مي رويد و مدت 15 روز طول مي كشد تا به اندازه پر سابق برسد. چنانچه از تعداد پرهاي كاسته شود پرنده توازن خود را از دست مي دهد در حالي كه اگر تعدادي از پرهاي دم پرنده كم شود به طور مستقيم اثري بر روي پرواز پرنده نخواهد گذاشت. پرريزي كبوتر معمولا در اوايل فصل پاييز صورت مي گيرد.

چنانچه پرها براي جلوگيري از پرواز كنده شود در اين صورت 50 روز طول خواهد كشيد تا دوباره درآيد.

پيشنهاد مي كنم كه كف جايگاه كبوترها با براده چوب و كاه كه فاقد اجسام نوك تيز و برنده است پوشانده شود تا باعث اذيت وآزار كبوترها نشود.

پروازدادن كبوتر

پرواز كبوترها بايد در اوقات معيني از روز صورت گيرد تا براي سلامتي آنها ضرري نداشته باشد و آنان را در معرض بيماري قرار ندهد. كبوترها را مي توان در اوقات زير پرواز داد.

1. پرواز صبحگاهي كه تقريبا مابين ساعت شش تا هشت صبح انجام مي شود.

2. پرواز شامگاهي كه معمولا قبل ازغروب آفتاب صورت مي گيرد.

از پرواز دادن كبوترها در برخي اوقات مانند هنگام ظهر در فصل تابستان كه تابش اشعه خورشيد عمودي وشديد است بايد خودداري نمود زيرا باعث ايجاد خستگي و استرس در كبوتر مي شود. همچنين بايد از پرواز كبوتر در شب جلوگيري كرد چون كبوترها در شب نمي توانند مسير ومحل زندگي خود را به راحتي پيدا كنند و ممكن است در جهت يابي آشيانه خود دچار مشكل شوند.

در برخي از ماه هاي سال همچون مرداد و شهريور پروازكردن براي كبوترها مشكل است زيرا تحت تاثير برخي عوامل فيزيولوژي هستند كه منجر به پرريزي كبوتر مي شود- اين پرريزي در بال ها و دم به علت فراواني پرها قابل ملاحظه نيست.